Listerioza jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie Listeria monocytogenes  powszechnie spotykane w środowisku człowieka.

Jest to choroba  rzadko spotykana, ale bardzo groźna dla noworodków, kobiet w ciąży, osób starszych i przewlekle chorych oraz osób  z obniżoną odpornością.

Dla kobiet w ciąży  jest wyjątkowo niebezpieczna, ponieważ poważnie uszkadza płód lub  może doprowadzić do jego obumarcia,  nawet jeśli nie powoduje objawów u matki.

Zdrowe osoby dorosłe rzadko ulegają zakażeniu.

Listeria monocytogenes namnaża się w temperaturze - 0,4 do 50 o C a więc również                                w temperaturze chłodni: 4 - 6 o C,  w której ginie większość innych bakterii. Jest w stanie przetrwać wędzenie, suszenie i solenie, a także niskie stężenia tlenu lub jego brak. Z tego powodu przechowywanie żywności w lodówce i pakowanie próżniowe nie zabezpiecza jej przed skażeniem. 

Bakteria jest obecna w wodzie, glebie, na roślinach, jak również w ściekach, w mleku oraz ludzkim i zwierzęcym kale. Zwierzęta zwykle przechodzą infekcję bezobjawowo, a jej skutkiem może być skażenie żywności pochodzenia zwierzęcego, głównie mięsa i mleka. Do zakażenia człowieka dochodzi na skutek bezpośredniego kontaktu z wydalinami                                 i wydzielinami chorego  zwierzęcia bądź też przez spożycie skażonej żywności.

 Wrotami zakażenia są przewód pokarmowy, uszkodzona skóra, błony śluzowe, łożysko.

Okres wylęgania jest długi - od 11 do 70 dni, średnio 31 dni.

Najczęściej choroba rozwija się po spożyciu niepasteryzowanych produktów mlecznych (m.in. serów pleśniowych, serów typu feta), niedokładnie umytych surowych owoców i warzyw, surowego mięsa, ryb, owoców morza oraz „dań gotowych”, niepoddanych obróbce cieplnej przed spożyciem.

Pasteryzacja, gotowanie czy smażenie eliminuje pałeczki Listerii.

Podczas długotrwałego przechowywania produktów w lodówce może dojść do wtórnego  ich skażenia. Z tego względu produkty takie jak: wędliny, gotowane lub smażone mięso,  pasztety z mięsa, jarzyn lub ryb, sery (tarte żółte, brie, camembert, sery z niebieską pleśnią) mogą stać się źródłem zakażenia, jeśli są długo przechowywane, szczególnie po otwarciu.

Objawy zakażenia.

Symptomy listeriozy są często niespecyficzne i przypominają objawy grypowe. Choroba może także przebiegać bezobjawowo. Jeśli jednak nie zostanie odpowiednio wcześnie zdiagnozowana, w licznych przypadkach prowadzi do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia serca i ogólnej bakteriemii.

Leczenie listeriozy

Jedyną metodą leczenia zakażenia pałeczkami Listeria monocytogenes jest antybiotykoterapia.

 

 

Zapobieganie listeriozie

Osoby zdrowe powinny zachowywać standardowe środki ostrożności: należy dokładnie myć ręce przed przygotowywaniem  i spożywaniem posiłków, myć świeże jarzyny i owoce, dokładnie myć naczynia i sprzęty kuchenne, spożywać w pełni ugotowane mięso, unikać spożywania niepasteryzowanego mleka i przetworów mlecznych z niepasteryzowanego mleka. Ponadto osoby szczególnie narażone na ryzyko zachorowania na listeriozę, w tym kobiety w ciąży, powinny unikać spożywania serów pleśniowych i „dań gotowych”.

           Po otwarciu produkty przechowywane w lodówce spożywać w jak najkrótszym czasie (1 do 2 dni).

Warto pamiętać, że dla bakterii wywołujących listeriozę zabójcze są wysokie temperatury,                  a więc dobrą formą obrony przed zakażeniem jest obróbka termiczna ( gotowanie, smażenie, pieczenie) produktów bezpośrednio przed spożyciem.

W przypadku wystąpienia objawów, takich jak: gorączka, dreszcze, bóle mięśni u pacjenta
z niedoborem odporności, osoby starszej lub kobiety ciężarnej, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.